Raheem Sterling - một tài năng lớn nhưng luôn bị đánh giá thấp bởi chính quá khứ rực rỡ của mình.
Ngôi sao người Anh bùng nổ quá sớm, trở thành hiện tượng tuổi teen khiến cả đảo quốc sương mù chờ đợi. Đỉnh cao đến vào giữa những năm 20 tuổi, thời điểm mọi người tin rằng Sterling sẽ còn thống trị lâu dài. Chính vì từng tỏa sáng mãnh liệt như vậy, nên giai đoạn hiện tại dễ bị nhìn nhận như sự suy tàn thay vì hành trình đã chinh phục hầu hết đỉnh cao sự nghiệp.
Tuy nhiên, nếu gạt bỏ những định kiến nhất thời, thành tích của tiền đạo này vẫn vượt xa những tiêu đề tiêu cực gần đây. Dù báo chí có gắn mác "cầu thủ thất bại" tại Chelsea hay nhấn mạnh vào mức lương khủng 310.000 bảng/tuần, sự thật vẫn là Sterling đã xây dựng một sự nghiệp mà đa số cầu thủ chỉ dám mơ tới.
Anh là một trong những ngôi sao xuất sắc nhất nước Anh của thế hệ mình. Khi nhìn lại, điều đáng nhớ không phải vài tháng cuối ở Stamford Bridge, mà là sự phấn khích khi anh xuất hiện như một thần đồng, rồi hành trình trưởng thành, hoàn thiện để trở thành siêu sao đích thực dưới sự dẫn dắt của Pep Guardiola tại Manchester City.
Bảng thành tích của Sterling nói lên tất cả: 10 danh hiệu lớn, 82 lần khoác áo ĐTQG Anh, 194 bàn thắng và danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất năm 2019 của FWA. Những con số ấy không thuộc về một cầu thủ "hết thời", mà thuộc về một người từng đứng ở đỉnh cao bóng đá Anh.
Nhiều chỉ trích khắc nghiệt nhất thực chất bắt nguồn từ việc đánh giá anh qua lăng kính mức lương tại Chelsea trong giai đoạn phong độ đi xuống. Thực tế, không cầu thủ nào đáng bị chỉ trích chỉ vì một CLB từng trả giá cao rồi sau đó thay đổi chiến lược. Chelsea chi trả như vậy vì ở thời điểm đó, Sterling xứng đáng.
Hãy thử tưởng tượng nếu sự nghiệp của anh dừng lại ngay khi rời Man City bốn năm trước. Khi ấy anh mới 27 tuổi nhưng đã có thành tích đủ để tự hào cả đời. Có lẽ Sterling từng nghĩ World Cup 2026 sẽ là dấu mốc chia tay ĐTQG sau khi chạm mốc 100 lần ra sân. Nhưng mọi thứ đã không diễn ra theo kế hoạch.
Sterling trở thành minh chứng cho một mô thức lặp lại trong bóng đá: những tài năng trẻ rực rỡ thường phải trả giá vì bị sử dụng quá mức. Khi bạn tỏa sáng từ tuổi 17-18, bạn không chỉ thi đấu nhiều hơn mà còn bị cuốn vào guồng quay khắc nghiệt sớm hơn người khác. Cái giá phải trả là khả năng duy trì phong độ đỉnh cao ở cấp CLB và ĐTQG về sau.
Sự ngưỡng mộ dành cho Sterling bắt đầu từ khi anh mới 17 tuổi, trong một buổi tập tại Melwood. Dáng người nhỏ con nhưng cá tính mạnh mẽ, dám lao vào tranh chấp và đẩy bật cả Glen Johnson - đó là phẩm chất không phải tài năng trẻ nào cũng có.
Kỹ thuật, tốc độ, sức mạnh và sự lì lợm của Sterling đã quá rõ ràng. Nhưng điều bị đánh giá thấp nhất chính là sức bền và khả năng chịu đựng chấn thương của anh.
Trong bóng đá chuyên nghiệp tồn tại hai kiểu cầu thủ: một kiểu chỉ ra sân khi thể trạng đạt 100%, kiểu còn lại chỉ chịu ngồi ngoài khi đau đến mức không thể chịu nổi. Sterling thuộc kiểu thứ hai.
Dù mùa này gần như không thi đấu, thống kê ra sân của Sterling ở tuổi 31 vẫn rất ấn tượng, đặc biệt với một cầu thủ từng là trụ cột trong lối chơi tốn sức của Guardiola. Người ta thường đo độ bền bằng tuổi tác, nhưng "số km trên đồng hồ" mới phản ánh đúng thực tế.
Tính đến đầu mùa này, Sterling đã tích lũy 48.791 phút thi đấu, trung bình gần 39 trận mỗi năm kể từ khi ra mắt Premier League năm 2012. Nhiều cầu thủ ngoài 30 còn chưa từng có khối lượng thi đấu dày đặc đến vậy.
Nếu duy trì nhịp độ này và có tuổi thọ sự nghiệp như James Milner, Sterling sẽ chơi nhiều hơn cựu đội trưởng Liverpool hơn 300 trận, tương đương hơn 27.000 phút. Điều này cho thấy anh đã "nén" một lượng bóng đá khổng lồ vào những năm đầu, như thể sống hai sự nghiệp trong một.
Một nghiên cứu của FIFPRO chỉ ra Sterling đã thi đấu từ 50 trận trở lên ở 7 trong 11 mùa giải đầu tiên. Ryan Giggs chỉ đạt được điều này 6 lần trong suốt 24 mùa tại Man Utd. Chỉ riêng so sánh đó đã cho thấy Sterling bị "vắt kiệt" đến mức nào.
Khối lượng công việc khổng lồ đó sớm muộn cũng sẽ đuổi kịp bất kỳ ai, dù tài năng và thể lực có xuất sắc đến đâu. Đặc biệt trong thời đại bóng đá ngày càng nhanh, khắc nghiệt và yêu cầu cầu thủ tấn công phải làm việc không ngừng nghỉ khi không có bóng.
Đã 5 năm kể từ khi Sterling chạm mốc 500 trận cấp CLB khi còn ở Man City. Đến giờ anh vẫn đang chờ để đạt cột mốc 600 trận. Nghe có vẻ nhỏ nhưng nó phản ánh rõ nhịp rơi của một cơ thể đã vận động quá lâu.
Đây là hồi chuông cảnh báo cho thế hệ hiện tại và tương lai - những người muốn kéo dài sự nghiệp đến cuối tuổi 30. Đáng tiếc, các thần đồng tuổi teen và HLV của họ không phải lúc nào cũng tính toán đường dài. Hãy nhìn Lamine Yamal: mới 18 tuổi đã có 159 lần ra sân cho CLB và ĐTQG, hơn 11.600 phút thi đấu chỉ sau ba năm. Bóng đá có trách nhiệm bảo vệ những tài năng như vậy trước khi họ kiệt sức.
Khi mới ra mắt đội một, bạn dễ nghĩ sức mạnh của mình là vô tận. Trong khi đó, các HLV chịu áp lực thành tích thường có xu hướng sử dụng cầu thủ giỏi nhất đến giọt cuối cùng.
Sterling từng giống Michael Owen. Cả hai đều là "tài sản" vô giá của Liverpool trước tuổi 18. Và cũng giống Owen, càng về sau, người ta càng quên Sterling từng xuất sắc đến mức nào.
Giai đoạn 2018-2021, Sterling chỉ đứng sau Harry Kane về tầm quan trọng trong ĐTQG Anh. Anh là cái tên gần như bất khả thay thế dưới thời HLV Gareth Southgate, góp công lớn giúp tuyển Anh tiến sát vinh quang ở World Cup và Euro 2020. Đặc biệt tại Euro 2020, Sterling là người ổn định và hiệu quả nhất.
Cùng thời điểm đó, Sterling ghi dấu ấn với 110 bàn thắng cho Man City dưới thời Guardiola. Riêng mùa 2019-2020, anh có 31 bàn sau 52 trận. Ở ĐTQG, anh ghi 14 bàn trong 25 trận từ 2019-2021. Có một giai đoạn ngắn, hiệu suất ghi bàn và kiến tạo của Sterling dưới tay Guardiola chỉ kém đúng thời kỳ HLV người Tây Ban Nha dẫn dắt Lionel Messi ở Barcelona.
Vào tháng 9/2019, từng có ý kiến cho rằng Sterling xứng đáng là ứng viên Quả bóng vàng. Khi đó, anh ghi 40 bàn trong 70 trận gần nhất và thực sự là một trong những tiền đạo cánh vĩ đại của thời đại.
Điều kỳ lạ là Sterling chưa bao giờ nhận được sự yêu mến trọn vẹn từ số đông. Nếu lập danh sách những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử ĐTQG Anh hay Man City, có lẽ vị trí của anh sẽ thấp hơn nhiều so với giá trị thực sự.
Những lời chê trách vô căn cứ vẫn luôn bám theo anh. Có lẽ vì vậy mà khi Sterling gặp khó khăn gần đây, rất ít CĐV Chelsea lo lắng và phần lớn còn vui vẻ trước khả năng anh ra đi.
Sự coi thường ấy không mới. Ngay tại Euro 2020, đã có ý kiến đề nghị thay Sterling bằng Jack Grealish. Nhìn lại phong độ của Sterling khi đó, ý kiến này thật kỳ quặc. Nhìn lại sau này, nó càng trở nên khó hiểu hơn.
Tại sao Sterling không luôn được yêu mến vẫn là chủ đề tranh luận. Anh từng mắc sai lầm khi còn trẻ, đặc biệt là vài cuộc phỏng vấn thiếu khôn ngoan để thúc đẩy việc rời Liverpool. Khi đó, nhiều người đã chỉ trích anh gay gắt. Nhưng chuyện đó đã rất xa vào thời điểm anh đạt đỉnh cao ở Man City.
Với tư cách đồng đội cũ, có thể khẳng định về thái độ tập luyện và khát khao thể hiện, Sterling thuộc nhóm được tôn trọng nhất.
Dù tương lai của Sterling sẽ ra sao, anh vẫn đang tìm kiếm CLB mới với bản CV thuộc hàng dày danh hiệu nhất trong lịch sử dành cho cầu thủ tự do.
Hy vọng một cái kết xứng đáng vẫn đang chờ đợi ngôi sao người Anh này.
(Bài viết thể hiện quan điểm của Jamie Carragher về đồng đội cũ tại Liverpool, đăng tải trên Telegraph ngày 30/1)
